خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ ده‌نگێ دێ، ده‌نگی ئاشووب_ی جه‌مال غه‌مبار!
خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ ده‌نگێ دێ، ده‌نگی ئاشووب_ی جه‌مال غه‌مبار! ‌ 15/6/2017
حه‌سه‌ن جومعه‌
جه‌مال غه‌مبار هه‌میشه‌ له‌ رێگه‌ی شیعرو له‌ روانگه‌یه‌كه‌ی قووڵی شیعرییه‌وه‌، پرسیار ده‌كات، به‌رده‌وام كه‌ شیعره‌كانی ده‌خوێنیته‌وه‌ بیركردنه‌وه‌یه‌كی زۆر به‌رفراوان به‌دی ده‌كه‌یت، پرسیار له‌و شت و دیارده‌ وجودییانه‌ ده‌كات، كه‌ به‌ په‌نهانی ماونه‌ته‌وه‌و رووی راسته‌قینه‌یان دیار نییه‌، له‌ هه‌مانكاتدا له‌ وه‌ستانێكی چه‌ق گرتوودان، ئه‌و وه‌ك شاعێرێك دێت و هاتووه‌ له‌سه‌ریان رابوه‌ستێت تا بیانجووڵێنێته‌وه‌، حه‌قیقه‌تی ویستیان لێ به‌رهه‌م بهێنێت، ئه‌و له‌ دنیابینییه‌كی ساده‌وه‌ دیالۆگ له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ وجودییانه‌ ناكات، كه‌ خه‌ڵكی ئاسایی به‌ سانایی لێی ده‌ڕوانن، یان پشتیان لێكردووه‌، به‌ بێ هیچ پرسیارێك و شوێن كه‌وتنێك بۆ به‌رسڤی راستییه‌كان، هه‌روه‌ها جه‌مال غه‌مبار له‌ ژووره‌ داخراوه‌كانی مۆنۆلۆگه‌وه‌ هیچ ناڵێت چونكه‌ بڕوای پێی نییه‌، بۆیه‌ جه‌مال غه‌مبار زۆر بوونگه‌راییانه‌ بۆ بوون ده‌ڕوات، ئه‌مه‌ش ئه‌و هێزه‌یه‌ كه‌ له‌ خودی ئه‌ودا به‌دی ده‌كرێت و ئه‌رزشێكی تایبه‌تی پێ به‌خشیوه‌، به‌رده‌وام داوای ئاشكرا بوونی دیوی دووه‌می دیارده‌و كۆی ئه‌و شتانه‌ ده‌كات كه‌ به‌ریه‌ككه‌وتنی له‌گه‌ڵیاندا هه‌یه‌ له‌ نێو گه‌ردووندا، كه‌ راسته‌وخۆ په‌یوه‌ندی به‌ ژیان و بوونی مرۆڤه‌وه‌ هه‌یه‌، یاخود به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی ژیان و بوونی مرۆڤدان، كه‌ بوونه‌ته‌ مایه‌ی كێشه‌، یان تێڕامانی سه‌رسامكه‌ر! هه‌ر بۆیشه‌ به‌لامه‌وه‌ مه‌به‌ست بوو كه‌ خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ یه‌كێك له‌و تێكستانه‌ی بكه‌م كه‌ له‌ ناوه‌خنی ئه‌م ته‌وه‌ره‌دا خۆی ده‌بینێته‌وه‌.
هێزی به‌رفراوانی نائومێدی وای له‌ جه‌مال غه‌مبار كردووه‌، له‌ چوارچێوه‌ی نائومێدییه‌وه‌ هه‌نگاو بنێت به‌ره‌و سنووری پرسیار كردن و پرسیار بكات، له‌م گه‌ردوونه‌ی كه‌ نشینگه‌ی مرۆڤه‌كانه‌و به‌ هه‌مان شێوه‌ خودی جه‌مال غه‌مبار-یش هاونیشینه‌، وه‌كو سه‌رجه‌م مرۆڤه‌كانی دیكه‌و له‌ شوێنێكی ئه‌م گه‌ردوونه‌ وجوی هه‌یه‌، هه‌ر بۆیه‌ ده‌كه‌وێته‌ پرسیار كردن له‌ گه‌ردوون و ده‌ڵێت» گه‌ردوون من له‌ كوێی تۆدا وه‌ستاوم، كه‌ تۆ به‌رده‌وام له‌ شه‌ڕدای، كه‌ی له‌ ئاگری شه‌ڕه‌كانت دێیته‌ ده‌ره‌وه‌؟ له‌ كاتێكدا ئێمه‌ به‌ بێ ئه‌وه‌ی له‌ چاوه‌ڕوانی ئومێدێكدا چاوه‌ڕوانی فریادڕه‌سێك بین، به‌ حیكمه‌تی خۆی بارانی سڕینه‌وه‌ی ئاگری هه‌ڵكردووی شه‌ڕه‌كانتی پێ بێت، هه‌روه‌ها ده‌ڵێت» ده‌بێت كه‌ی گرێ كوێره‌ی ئه‌و شه‌ڕه‌ نه‌بڕاوانه‌ت بكه‌یته‌وه‌ ئێمه‌ش رزگارمان ببێت، پرسیاری شاعیر له‌ گه‌ردوون ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ نائومێدییه‌كی به‌رده‌وام و ئیدراكێكی هه‌میشه‌یی به‌رانبه‌ر خودی هه‌موو كایه‌كی جیاواز له‌سه‌ر ئه‌م گه‌ردوونه‌، بۆیه‌ تاو ناتاوێك ده‌كه‌وێته‌ پرسیاركردن و خودی پرسیاركردنیش له‌ ناوه‌خنی خودی جه‌مال غه‌مباردا ئامرازی به‌ ئاگایی سه‌رهه‌ڵدانی ره‌خنه‌یه‌ به‌رانبه‌ر خودی گه‌ردوون و ژیان، واتا ده‌توانین بڵێین» ئاستی ئاگایی جه‌مال غه‌مبار له‌ به‌رانبه‌ر جیهانی شه‌ڕو ئاشووبه‌ قه‌یراناوییه‌كاندا یه‌كسانه‌ به‌ ئاستی هۆشیاری نائومێدییه‌ هه‌میشه‌ییه‌كی! هه‌ر بۆیه‌ وه‌ڵامی بچووك قبوڵ ناكات و ده‌یهه‌وێت بزانێت خودی گه‌ردوون له‌ چ  سات و كاتێكدا له‌ ئاگری شه‌ڕه‌ بێ ماناكانی دێته‌ ده‌رێ و ئاوی كوژانه‌وه‌ به‌ شه‌ڕه‌ بێ ماناكانیدا ده‌كات.
هه‌ندێك جار ئه‌پرسم،        
گه‌ردوون تۆ چی ئه‌كه‌یت
من له‌ كوێی تۆدا وه‌ستاوم؟
كه‌ی له‌ ئاگری شه‌ڕه‌كانت دێیته‌ ده‌رێ؟
سه‌ره‌تا كه‌ جه‌مال غه‌مبار رووبه‌ڕووی گه‌ردوون بۆته‌وه‌و له‌ گه‌ردوونی روانیوه‌، زۆر جوان و بێگه‌رد بینیویه‌تی و وه‌ك (خودا) هه‌ستی پێكردووه‌! واتا گه‌ردوونی له‌ (خودا)دا شێوه‌ كردووه‌، چونكه‌ كاتێك كه‌ له‌ خودا رێفلێكت ده‌مێنێت، هه‌موو چه‌مكه‌ جوانه‌كان له‌ خودا به‌دی ده‌كه‌یت، بێگومان هه‌ر شتێك كه‌ وه‌ك خودا وێنا بكرێت و بچێته‌ سه‌ر خودا ناشیرینی و نابووتی و به‌دكاریی، به‌دی ناكرێت، به‌ڵام دواجار به‌ هه‌نگاو هه‌ڵگرتن له‌ نێو گه‌ردوون جه‌مال غه‌مبار دنیابینی یۆ گه‌ردوون راسته‌وخۆ پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌بێته‌وه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی گه‌ردوون ئێستاكه‌ له‌لای جه‌مال غه‌مبار ئه‌و گه‌ردوونه‌ نییه‌ كه‌ پێشووتر پێشبینی ده‌كرد، به‌ڵكو هه‌نووكه‌ گه‌ردوون پڕه‌ له‌ تابلۆی نه‌خشێنراو! ئه‌و تابلۆیانه‌ی كه‌ هه‌میشه‌ گوزارشت له‌ به‌دكاریی و وێنه‌ نابووته‌كان ده‌كه‌ن، گه‌ردوونێك شه‌یتان ده‌سه‌ڵاتی تێدا پانت كراوه‌و به‌ڕێوه‌ی ده‌بات و گه‌ردوونێك بۆته‌ شوێنی دڕنده‌كان و بۆنی فریشته‌یه‌ك ناكه‌یت! هه‌ر بۆیه‌ شاعیر ده‌یه‌وێت له‌و رێگه‌یه‌وه‌ پێمان بڵێت گه‌ردوون ئه‌و گه‌ردوونه‌ نییه‌ كه‌ ئێمه‌ له‌ (خودا)دا، بۆمان ره‌نگ كرابێت و تیایدا ئاسووده‌ بین و به‌ بێ كێشه‌ له‌ نێویدا بگوزه‌رێین، به‌ڵكو  ده‌بێت ئه‌و راستییه‌ بزانین كه‌ گه‌ردوون شه‌یتانه‌و زیاتر له‌ شه‌یتانێك ده‌چێت، ئه‌مه‌ش بۆ خۆی مایه‌ی نائومێدییه‌كی گه‌وره‌یه‌، له‌به‌رئه‌وه‌ی شه‌یتان هه‌میشه‌ هه‌وڵی ده‌ستكاری كردنی جوانی و نه‌خشه‌كان ده‌دات ژیان ده‌خاته‌ بوونی ئه‌و شتانه‌ی كه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا وابه‌سته‌ن به‌ ئێمه‌وه‌ وه‌ك مرۆڤ له‌ سه‌ر ئه‌م گه‌ردوونه‌، جارێكی دیكه‌ گه‌ردوون له‌ شه‌یتان ده‌چێت نه‌ك خودا، با ئیدراك به‌و راستییه‌ بكه‌ین و خۆمان چه‌واشه‌ نه‌كه‌ین. له‌و واقیعه‌ ناشرینه‌ تێبگه‌ین كه‌ گه‌ردوون تێیكه‌وتووه‌، به‌ هه‌مان شێوه‌ له‌ به‌رانبه‌ریشدا ده‌بێت ئێمه‌ش په‌ی به‌ هه‌مان واقیع ببه‌ین كه‌ خودی ئێمه‌ش تێیخزاوین، بۆیه‌ ده‌بێت رزگار بوون و په‌ڕینه‌وه‌ی ئێمه‌ چی بێت؟ ئه‌مه‌ش ئه‌و دنیابینییه‌ هه‌ست پێكراوه‌یه‌ بۆ گه‌ردوون كه‌ رامان ده‌گرێت.               
گه‌ردوون! جاران من وام ئه‌زانی تۆ خودایت 
له‌یه‌كه‌مدا: ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ منداڵی، واتا وه‌كو منداڵێك پرسیار ده‌كات و ده‌خوازێت به‌ وێنه‌ی منداڵێك خۆی نمایش بكات له‌گه‌ڵ ئه‌و پرسیارانه‌ی كه‌ له‌ هه‌ست و نه‌ستیدا چه‌كه‌ره‌یان كردووه‌ و ململانێی له‌گه‌ڵدا ده‌كه‌ن، (چونكه‌ له‌ منداڵیدا گومان و پرسیارو گه‌ڕان به‌دوای وه‌ڵامدا به‌رجه‌سته‌ترین دۆخی ئاسایی و سروشتین، هه‌ر بۆیه‌ هیچ شتێ نییه‌ منداڵ له‌ پرسیارو گه‌ڕان و عه‌وداڵ بوون پاشگه‌ز بكاته‌وه‌) بۆیه‌ جه‌مال غه‌مبار سوڕماوه‌و ئامانجیه‌تی بگات به‌ دیوی نادیار و شاراوه‌ی ئه‌و پرسیارانه‌ی كه‌ هێشتا جه‌مال غه‌مبار به‌ ته‌واوی نه‌گه‌یشتۆته‌ ڕاستییه‌كی روون و ئاشكرا له‌باره‌یانه‌وه‌.
له‌ دووه‌مدا: جه‌مال غه‌مبار هه‌ر به‌ سروشتی له‌ خودی خۆیدا وێڵه‌ به‌ دوای پرسیاره‌ (وجودییه‌كان) ئه‌و پرسیارانه‌ی كه‌ جێگه‌ی گومانن، هه‌ر ئه‌م گومان كردنه‌ وایكردووه‌، كه‌ جه‌مال غه‌مبار له‌ گه‌ڕان و وتووێژ كردندا بێت و هه‌میشه‌ په‌یوه‌ندییه‌كی به‌هێزو كۆنكرێتی له‌گه‌ڵ ئه‌و پرسیاره‌ (وجودییانه‌)دا، هه‌بێت.
پرساری (وجودی) جه‌مال غه‌مبار گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ بۆ ده‌رخستن و ئاشكرا كردنی بنه‌ڕه‌تی دیارده‌ی (وجود) تا وه‌كو له‌ بنه‌ڕه‌تی دیارده‌ی (وجود) بگات، واته‌ گۆشه‌نیگاو دنیابینی جه‌مال غه‌مبار خواستنی لێكدانه‌وه‌یه‌كی حه‌قیقییه‌ بۆ دیوی شاراوه‌ی (وجود)، بۆیه‌ نایهه‌وێت رازی بێت به‌ قه‌دو لقی (وجود) له‌ به‌رانبه‌ریشدا بێده‌نگ و ساكت بێت له‌ به‌رانبه‌ر ره‌گ و ریشه‌ی حه‌قیقییه‌ت و (وجود).            
منداڵانه‌ ئه‌مپرسی،
ئه‌م ئاسمانه‌ له‌سه‌ر كام ده‌ستی شین راكشاوه‌؟
لێره‌دا جارێكی دیكه‌ جه‌مال غه‌مبار دایه‌لۆگ دروست ده‌كات، دایه‌لۆگێك له‌ نێوان خۆی و (خودا) ده‌یه‌وێت له‌ رێگه‌ی پرسیاره‌وه‌ له‌گه‌ڵ (خودا) حه‌قیقه‌تی مرۆڤه‌كانی بۆ ده‌ربكه‌وێت و دیوی په‌نهانی مرۆڤه‌كانی بۆ روون ببێته‌وه‌، هه‌ر لێره‌وه‌ ده‌یه‌وێت بۆی ئاشكرا ببێت، بۆچی مرۆڤه‌كان ئه‌وه‌نده‌ دووفاق و دووڕوون؟ هه‌روه‌ها باس له‌وه‌ ده‌كات هه‌ر ئه‌و دووفاقییه‌ی مرۆڤه‌ وایكردووه‌ دنیا به‌لاڕێدا بڕوات، ئه‌وه‌ دووڕوویی ئێمه‌ی مرۆڤه‌ وایكردووه‌ هه‌میشه‌ ناشیرین ته‌ماشا بكرێین، ته‌نانه‌ت خودی خۆمانیش ته‌نها هه‌ست به‌ دیوه‌ ناشرینه‌كه‌ی خۆمان بكه‌ین؟! جه‌مال جه‌مال غه‌مبار هه‌ر له‌و دایه‌لۆگه‌دا ئاماژه‌ بۆ راستیه‌كی مرۆڤه‌كان ده‌كات و ده‌ڵێت بۆچی ئێمه‌ به‌ ته‌نها له‌ خه‌یاڵدا جوان ده‌بینین و جوانی به‌دی ده‌كه‌ین؟ بۆچی به‌ ته‌نها ئه‌و ده‌مانه‌ی له‌ ته‌ونی خه‌یاڵدا پێمان هه‌ڵكه‌تووه‌ دنیایه‌ك له‌ جوانی ده‌ئه‌فرێنینن و بۆ تاقه‌ جارێكیش بێت رووبه‌ڕووی هیچ یه‌كێك له‌ شته‌ ناشیرینه‌كان نابینه‌وه‌، هه‌ر به‌ بیریشماندا نایه‌ت، به‌ڵام كاتێك له‌ هاوكێشه‌ی خه‌یاڵ ده‌ینه‌ ده‌ره‌وه‌و له‌و جیهانه‌ خه‌یاڵییه‌ ده‌رده‌چین راسته‌وخۆ له‌ حه‌قیه‌قه‌تی خۆمان ده‌رده‌چین، خۆی له‌ بونیاده‌وه‌ ئێمه‌ مرۆڤێكی فریشته‌ ئاساین، له‌ رووی پێگه‌ی مرۆڤایه‌تییه‌وه‌ له‌ پله‌یه‌كی به‌رزداین ئه‌و پله‌ مرۆییه‌ی كه‌ خودا پێی به‌خشیوین، له‌ ناخماندا به‌رده‌وام فریشته‌یه‌ك هه‌یه‌، هاوكارمانه‌ تا وه‌كو پله‌ی مرۆڤ بوونی خۆمان له‌ده‌ست نه‌ده‌ین، هه‌میشه‌ جوان ببینینن و هه‌وڵی جوانتر كردنی شته‌كان بده‌ین، به‌ڵام ئه‌وه‌ خودی خۆمانین ئه‌و پله‌ ئینسانییه‌ له‌ده‌ست ده‌ده‌ین و ده‌چینه‌ چوارچێوه‌ی ئاژه‌ڵ بوونه‌وه‌! ئه‌وه‌ خۆمانین له‌ قاڵبه‌ مرۆییه‌كه‌ لامانداوه‌و تا كار گه‌یشتۆته‌ ئه‌و ئاسته‌ی له‌ خه‌یاڵدا نه‌بێت ره‌نگی وێنه‌ی جوانی نه‌كه‌ین، كاتێكیش كه‌ ده‌بینه‌وه‌ به‌ دیوه‌كه‌ی دیكه‌مان ئه‌و دیوه‌ی كه‌ خۆمان دروستمان كردووه‌، دیوی بوون به‌ دڕنده‌و گورگ؟    
ئه‌مپرسی،  
خودایه‌ بۆچی ئێمه‌
هه‌ر له‌ خه‌یاڵدا جوان ئه‌چینه‌وه‌!
ئه‌و ده‌مه‌شی كه‌ ده‌بینه‌وه‌ به‌ خۆمان،
گورگ شه‌رمه‌زار ئه‌كه‌ین!
له‌ لایه‌كی دیكه‌وه‌ پێكدادانی له‌گه‌ڵ ئه‌و ئاشوبه‌ یه‌ك له‌ دوای یه‌كانه‌ی كه‌ له‌ سه‌ر ئه‌م گه‌ردوونه‌ روو ده‌ده‌ن، یه‌كسه‌ر ده‌كه‌وێته‌ پرسیار كردن له‌سه‌ر ئه‌و سێوه‌ی كه‌ «ئاده‌م و حه‌وا» له‌ به‌هه‌شت خواردیان، به‌ فریوی شه‌یتان و شكاندنی ئه‌مری ئافرێنه‌ر، بۆیه‌ جه‌مال غه‌مبار ده‌یه‌وێت ئه‌وه‌ بڵێت» بۆچی خواردنی سێوێك ببێته‌ مایه‌ی ئه‌و هه‌موو ئاشووب و كاره‌ساته‌ وێرانكارییانه‌ی سه‌ر ئه‌م گه‌ردوونه‌، هه‌روه‌ها ده‌یه‌وێت به‌ خوادی رابگه‌یه‌نێت كه‌ سزای خواردنی ئه‌و سێوه‌ له‌ سه‌ر ئه‌م گه‌ردوون و زه‌مینه‌ هه‌ڵبگرێت، تا وه‌كو ئاشووبیش كۆتایی پێ بێت و هه‌مان ئه‌و شێوه‌ ژیانه‌ی كه‌ له‌ به‌هه‌شتدا بوونی هه‌بێت بۆ سه‌ر ئه‌م زه‌مینه‌ش بوونی هه‌بێت، ئه‌گه‌ر بێت و خودایه‌ تۆ ده‌ست له‌ سزای خواردنی ئه‌و سێوه‌ هه‌ڵنه‌گریت ئه‌وا بۆ ئه‌به‌د ده‌بێت ئێمه‌ هه‌ر بڵێین خودایه‌ تاكه‌ی له‌سه‌ر خواردنی سێوێك له‌گه‌ڵ ئاشوبدا به‌ریه‌ك بكه‌وین.
دواجار ئه‌مپرسی،
هه‌تاكه‌ی له‌سه‌ر خواردنی سێوێك
ئاشوب ئه‌م زه‌مینه‌ بخوات!

تێبینی: تێكسته‌ شیعرییه‌كه‌، له‌ لاپه‌ڕه‌ (8)ی، ره‌خنه‌ی چاودێر، ژماره‌ (300)، وه‌رگیراوه‌.


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7301
23/6/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ یۆرۆی لاوان 22/6/2017
‌ رۆناڵدۆ كه‌ی ده‌چێته‌ دادگا؟ 22/6/2017
زانست
‌ دروستبوونی ورگ و هۆكار و چاره‌سه‌ر 22/6/2017
‌ دۆزینه‌وه‌یه‌كی سه‌رنجڕاكێش له‌ پیرۆ 22/6/2017
‌ ناسا : له‌ خۆر نزیك ده‌بێته‌وه‌ 22/6/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP