دیدێكی ڕەخنەیی بۆ كتێبی كورد لە دیدی سویدییەكانەوە
دیدێكی ڕەخنەیی بۆ كتێبی كورد لە دیدی سویدییەكانەوە ‌ 6/9/2017
سەدیق سەعید ڕواندزی

زۆرجار ڕێككەوتووە، ناونیشانی وتارێك یاخود كتێبێك، سەرنجمان ڕادەكێشێت‌و لەو ڕوانگەیەشەوە، دەچینە نێوكتێبەكەو دەیخوێنینەوە. لە هەندێ كاتدا، ناونیشانەكان جوان‌و ‌واتادارن‌و لە هەندێ كاتیشدا، ناونیشانێكی سادەو ئاسایین.بەڵام ئەوەی لێرەدا گرنگە ئەوەیە، كە ناویشان، كلیلی كردنەوەی هەر دەقێكەوسەرەتاو دەسپێكی گرنگ‌و سەرنج ڕاكێشە، بۆ ئەوەی خوێنەر كتێبەكە بخوێنێتەوە. زۆرجار ڕووبەڕووی ناونیشانی وادەبینەوە، كە خوێنەر سەرسام دەكات‌و حەزدەكات لە زووترین كات كتێبەكە بخوێنێتەوە. كاتێكیش دەست بە خوێنەوەی دەكەین، دەبینین كتێبەكە لە ئاست ئەو ناونیشانە گەورەیە نییە كە بۆی دانراوە.  ناوەڕۆكێكی سادەو ساكاری هەیە. كورد لە دیدی سوێدییەكانەوە، ناونیشانی كتێبێكە، كە كاوە ئەمین ئامادەی كردووەو ناوەندی توێژینەوەی مێژوویی جەمیل ڕۆژبەیانی لەوماوانەی ڕابردوودا،چاپی كردووە. خوێنەر كەئەوناونیشانە دەبینێت، بیری بۆ ئەوە دەچێت كە ئەو كتێبە، ڵێكۆڵینەوەیەكی سیاسی‌و سۆسیۆلۆژی‌و فەرهەنگییە، كە تیایدا سوێدییەكان لە بارەی كوردەوە نووسیویانە. یاخود دیدی فیكری‌و ڕەخنەیی‌و كلتووری سوێدییەكانە بۆ جالیەی كوردوئاوێتەبوونی تاكی كوردییە، وەك تاكێكی ڕۆژهەڵاتی لە گەڵ كلتووری وڵاتێكی دیكەدا. كەچی كە كتێبەكە دەخوێنینەوە، دەبینین بە پێچەوانەوەیە. ناوەڕۆكی ئەو كتێبە، زنجیرە چاوپێكەوتنێكە لەگەڵ چەند كەسایەتییەكی سیاسی‌و ئەكادیمی‌و حزبی‌وئایینی، كە دۆستی كوردن‌و نووسەر لە میانەی چاوپێكەوتنیاندا،  سەرنجەكانیانی لەو كتێبەدا كۆ كردوونەتەوە. ئەوەی جێگەی سەرنجە،بە شێكی زۆری وەڵامی ئەو كەسایەتییانەو هەڵسەنگاندیان بۆ نەتەوەی كورد، وەك گەلێكی بێ دەوڵەت، هیچ پەیوەندییان بە ئێستای ئەزموونی كوردی‌و دۆخی سیاسی‌و كارگێڕی‌و ئابووریانەی هەرێمی كوردستانەوە نییە. بەڵكو زۆربەیان پەیوەندییان بە ڕووداوەكانی ساڵانی شەست‌و شۆڕشی ئەیلول‌و كارەساتەكانی  گەلی كوردەوە هەیە، لە هەشتاكانی سەدەی ڕابردوودا. نازانم ئەو وەڵام‌و پرسیارانە، چ پەیوەندییان بەخوێنەری كوردو تاكی كوردەوە هەیە لە ئێستادا؟ ئەگەر خوێنەرێكی كورد مەبەستی بێت بۆنموونە: لە بارەی شۆڕشی ئەیلولەوە زانیاریی هەبێت، پێویست بەوە ناكات لە دەمی بەساڵاچووێكی سوێدییەوە بیزانێت.چونكە ئەوەندە سەرچاوە هەیە، لە بارەی ڕووداوەكانی ئەو سەردەمە، كە خوێنەری كورد بە ئاسانی دەتوانێ لێكۆڵینەوەیان لەبارەوە بكات. هەر بۆنموونە:دووبەرگ لە كتێبەكەی مام جەلال، گێڕانەوەی مێژووی نزیكەی هەفتا ساڵی سەدەی ڕابردووە. خۆشی وەك سیاسییەك لە نێو ڕووداوەكان دابووە.كەواتە تا سەرچاوەیەكی مێژووی لەو شێوەیە هەبێت، كەمتر دەگەڕێینەوە سەر بیروڕای كەسایەتییە بیانییەكان. لەلایەكی ترەوە،ئامادەكاری كتێبەكە، هەندێك پرسیاری ئاراستەی ئەو كەسایەتییانە كردووە، كە هیچ پەیوەندییان بەكوردو دیدی سوێدییەكانەوە بۆ كورد نییە.بۆنموونە: پرسیاری ئەوەیان لێدەكات، ژنەكەت ناوی چی بوو؟ كەی یەكترتان ناسی؟  بە خۆشەویستی بوو ؟ زەماوەندەكەتان چۆن بوو؟ یاخود پرسیاری كێشەی فەلەستین‌و ئسرائیلیان لێدەكات. یاخود باسی قڕكردنی جووەكان دەكات لە سەر دەستی نازییەكانەوە.نازانم ئەو پرسیارە سادەو نابابەتییانە چ پەیوەندییان بە كوردو خوێنەری كوردەوە هەیە؟ ئەو دیدەسادەو ساكارانە، هیچ بایەخێكیان لە ڕووی سیاسی‌و كلتوورییەوە بۆ كورد نییە.نەك لەبەر ئەوەی بۆچوونی سوێدییەكانە بەڵكو لەو ڕوانگەیەی، پرس‌و بابەت‌وكێشەی تر هەبوون، ئەگەر نووسەر پرسیاری لەبارەیانەوەكردبا.، وێرای ئەمەش ئەگەر لەناوەڕۆكی وەڵامەكانی ئەو كەسایەتییانە بڕوانین، دەبینین هەندێكییان زانیارییەكی ئەو تۆیان لە بارەی كوردەوە نییە. بۆنموونە: لە ڵاپەڕە 119دا، ئامادەكاری كتێبەكە دەربارەی ئۆلف پاڵمە پرسیار لە یەكێكییان دەكات، ئەویش لەوەڵامدا دەڵێت:(من خۆم هیچ كاتێك دەربارەی كوردەكان قسەم لەگەڵ پاڵمە نەكردووە!). بەهەمان شێوە، لەڵاپەڕە 174دا پرسیار لە بارەی ئۆجەلانەوە لە یەكێكی دیكەیان دەكات. ئەویش لە وەڵامدا دەڵێت:(زۆرشت لەبارەی ئۆجەلانەوە نازانم!). دیسانەوە لە ڵاپەڕە 184دا پرسیار لە بارەی تۆمەت باركردنی كورد بە كوشتنی ئۆلف پاڵمە دەكات،ئەویش لە وەڵامدا دەڵێت: (نازانم بۆچی كوردییان تۆمەتباركرد).ئەگەر كەسێك ئاگاداری كێشەی كورد بێت، دەبێ بزانی بۆ ئەو تۆمەتەیان دایەپاڵ كورد. ئەگەر كەسێك دیدی بۆ دۆزی گەلێك هەبێت، دەبێ بزانێت، ئۆجەلان چ كاریگەریەكی لە سەر كوردانی باكوور لە توركییاو دەرەوە هەیە. لە شوێنێكی دیكەش پرسیار لە یە كێكییان دەكات، ئەویش دەڵێت:( تا ئێستا سەردانی كوردستانم نەكردووە). بێگومان ناونیشانی ئەو كتێبە، زۆر لە ناوەڕۆكەكەی گەورەترە. دیدی سوێدییەكان، مەبەست هەموو گەلی سوێدە. بۆیە دەبوو ئامادەكاری كتێبەكە  ناونیشانی( كورد لە دیدی چەند كەسایەتییەكی سوێدییەوە)ی بۆ كتێبەكەی دانابا. یاخود نووسەر لە بڕی پرسیاركردن لە بارەی هەندێك بابەتی لاوەكی‌و سادە، دەیتوانی پرسیاری ئەزموونی حوكمڕانیەتی كوردی‌ودیموكراسیەت‌و دیدی سوێدییەكان بۆ حوكمڕانی كورد بكات. دەیتوانی پرسیاری ئاوێتە بوونی مرۆڤی كورد لە گەڵ گەلی سوێدی بكات. پرسیار لە بارەی بەریەككەوتنی كلتوورەكان بكات. یاخود بۆبەشێكی زۆری مرۆڤی كورد كە دەچنەخۆرئاوا، ناتوانن ئەو ئەقڵیەتە ڕۆژهەڵاتییە لە خۆیان دابماڵن، كەلە ڕۆژهەڵاتەوە پێی گۆشكراون.دەبوو لە بارەی كلتوور، زمان، ناسنامە،ئۆپۆزسیۆن‌و حوكمڕانیەتی كوردی‌و چەندین بابەتی دیكەی مێژوویی‌و كلتووری‌و فەرهەنگی، دیدی سوێدییەكانی بۆ كورد شیبكردایەتەوە. نەك پرسیاری ڕووداوێكی ساڵانی شەستییان لێبكات. كە بۆ خوێنەری كورد لە ئێستادا كۆنبوون‌و بوونەتە بە شێك لە مێژوو و بایەخیان نەماوە.منی خوێنەر كارم بە ژیانی تایبەتی‌و كەسی ئەو كەسایەتییانە چییە. وێرای هەموو ئەو سەرنجانەش، كتێبەكە لە ڕووی زمانەوانی‌و ڕێنووس‌و هەڵەی چاپ، چەندین كەم‌و كورتی‌و هەڵەی تێدایە. وشە هەیە بەچوارجۆری زمانەوانی جیاواز نووسراوە. وەك:( حكومڕانی_حوكومڕانی_ حووكومڕانی_حوكوڕانی). هاوكات چەندین هەڵەی زمانەوانی دیكەش هەن، كە ئاماژە بە هەندێكییان دەدەین.ڵا52 نووسراوە(مەسحین)ڕاستكردنەوە(مەسیحی)ڵا55نووسراوە(بوخوادی)ڕاستكردنەوە(بەخوای)ڵا68نووسراوە(شەقڵاوا)ڕاستكردنەوە(شەقڵاوە)ڵا72نووسراوە(داكۆكۆی)ڕاستكردنەوە(داكۆكی)ڵا78نووسراوە(حەمدید)ڕاستكردنەوە(حەمید)ڵا80نووسراوە(وگت)ڕاستكردنەوە(گوت)لا121نوسراوە(بەكارلیۆس)ڕاستكردنەوە(بەكالۆریۆس)ڵا129نووسراوە(سەفر)ڕاستكردنەوە(سەفەر)ڵا148نووسراوە( تەماشی) ڕاستكردنەوە (تەماشای) ڵا189نووسراوە(تەموز)ڕاستكردنەوە(تەمموز). كە ئەگەر خوێنەران كتێبەكە بخوێننەوە ڕەنگە درك بە زۆر هەڵەی دیكەش بكەن. بۆیە بۆ دەزگایەك‌و ناوەندێكی مێژوویی، كەبەناوی زمانزان‌و مێژووناسێكی گەورەی كورد ناونراوە، كە ئەویش مەلا جەمیلی ڕۆژبەیانییە، نەنگییە كتێب چاپ بكەن‌و ڕەچاوی لایەنی تاییپ كردن‌و زمانەوانی نەكەن. بەهیوام ئەو دەزگایە، بەرلە چاپكردنی هەر كتێبێك، پێداچوونەوەی بۆ بكەن‌و لەدوایین جاردا، چاپی بكەن..


پەراوێز/ كورد لە دیدی سوێدییەكانەوە/ ئامادەكردنی كاوە ئەمین_بڵاوكراوەی ناوەندی توێژینەوەی مێژوویی جەمیل ڕۆژبەیانی/ ساڵی 2017.


تێبینی/ لە سووچی لای چەپی بەرگی پێشەوەی كتێبەكە، لۆگۆی دەزگای جەمال عیرفان داندراوە. كتێبەكەش ناوەندی توێژینەوەی مێژوویی جەمیل ڕۆژ بەیانی چاپی كردووە. نازانم ئەو دوودەزگایە هەردووكییان یەك دەزگای چاپن یاخود نا؟


ناو:  
ئیمه‌یل:    
سه‌رنج:  

#7370
22/9/2017
ئه‌رشیف
وه‌رزش
‌ پاسكیلسوارێكی به‌ریتانی به‌ 80 رۆژ به‌ده‌وری زه‌ویدا ده‌سوڕێته‌وه‌ 21/9/2017
‌ لیستی پاڵێوراوانی خه‌ڵاتی گۆڵدن بۆی بڵاوكرایه‌وه‌ 21/9/2017
زانست
‌ 12 ساڵ دوای‌ هاوسه‌رگیری چی‌ ڕوو ده‌دا؟ 22/9/2017
‌ باوه‌ڕت به‌ خه‌ونه‌كه‌ت هه‌بێت، وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ به‌كرده‌وه‌ به‌ده‌ستت هێنابێ 22/9/2017
‌ كێش كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر ناكۆكی‌ خێزان هه‌یه‌ 22/9/2017

© 2009 KURDISTANY NWE, All RIGHTS RESERVED. | CREATED BY AVESTA GROUP